السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
505
تفسير الميزان ( فارسي )
را براى ما به راه مىانداختى و سرزمين ما را وسيع مىكردى ، تا در آنجا به كشت و زرع مىپرداختيم ، و يا مسافت زمين را برايمان قطع مىكردى ، آن طور كه سليمان براى مردمش بوسيله باد زمين را قطع مىكرد ، و يا مردگان را جهت ما زنده مىنمودى ، آن چنان كه عيسى براى مردمش زنده مىكرد . خداوند در پاسخشان اين آيه را فرستاد : * ( « وَلَوْ أَنَّ قُرْآناً سُيِّرَتْ بِه الْجِبالُ . . . » ) * تا آنجا كه مىفرمايد : * ( « أفَلَمْ يَيْأَسِ الَّذِينَ آمَنُوا » ) * يعنى آيا هنوز براى مؤمنين روشن نشده است كه . . . به عطيه عوفى گفتند : آيا اين روايت را به يكى از صحابه رسول خدا ( ص ) نسبت مىدهى ؟ گفت آرى از ابى سعيد خدرى از رسول خدا ( ص ) روايت مىكنم « 1 » . مؤلف : قريب به اين مضمون روايات ديگرى نيز هست . و در تفسير قمى مىگويد : معصوم فرموده : يعنى اگر قرآنى يافت مىشد كه چنين اوصافى داشته باشد همين قرآن است « 2 » . و در كافى از محمد بن يحيى از احمد بن ابى زاهر ، و يا شخص ديگر ، از محمد بن حماد از برادرش احمد بن حماد از ابراهيم از پدرش از ابى الحسن اول ( ع ) روايت كرده كه در ضمن حديثى فرمود : خداى تعالى در كتابش مىفرمايد : * ( « وَلَوْ أَنَّ قُرْآناً سُيِّرَتْ بِه الْجِبالُ أَوْ قُطِّعَتْ بِه الأَرْضُ أَوْ كُلِّمَ بِه الْمَوْتى » ) * و اين ماييم كه كتاب را به ارث بردهايم ، همان كتابى كه در آنست چيزهايى كه كوه ها را به راه مىاندازد و شهرها را پاره پاره ، و مردگان را زنده مىكند . . . « 3 » . مؤلف : سند اين دو روايت ضعيف است . و در الدر المنثور است كه ابن جرير از على ( ع ) روايت كرده كه آيه را به صورت أفلم يتبين الذين آمنوا قرائت كرده « 4 » . مؤلف : اين قرائت از ابن عباس هم روايت شده « 5 » . و در مجمع البيان است كه على ( ع ) و ابن عباس و على بن الحسين ( ع ) و زيد بن على و جعفر بن محمد ( ع ) و ابن ابى مليكه و جحدرى و
--> ( 1 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 62 . ( 2 ) تفسير قمى ، ج 1 ، ص 365 ، ط قم . ( 3 ) اصول كافى ، ج 1 ، ص 226 ، ح 7 ، ط بيروت . ( 4 و 5 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 63 .